GRC
Bailly
'
ὀρθόω-ῶ (ao. ὤρθωσα) : I diriger droit en l’air,
d’où : 1 dresser : κάρα, EUR.
Hipp. 198, la tête ; πρόσωπον, EUR.
Alc. 388, le visage ;
en parl. de pers. au pass. se dresser, IL.
2, 42 ; 23, 235, etc. ; 2 faire lever : εὐνῆθεν, A.RH.
2, 197 ; 3, 645, d’une couche ;
3 ériger : ἔρυμα, THC.
6, 66, un retranchement ; πολὺ τοῦ τείχους, XÉN.
Hell. 4, 8, 10, une grande partie du mur ;
4 relever : τινα, ANTH.
App. 222, 4, qqn ;
fig. relever un homme abattu, ARCHIL.
51, 2 ; p. opp. à ὄλλυμι, SOPH.
O.C. 394 ; II redresser ce qui est courbé
ou ployé,
en parl. de morceaux de bois déviés, ARSTT.
Nic. 2, 8 ; cf. XÉN.
Mem. 3, 10, 15, etc. ; fig. redresser une erreur, rectifier une opinion, ESCHL.
Ag. 1475, Suppl. 915, etc. ; III.1 redresser, rétablir, relever : οἶκον, EUR.
I.T. 993 ; πόλεις, PLAT.
Menex. 99 c, une maison, des villes ; βίον, SOPH.
O.R. 39, sa vie ;
au pass. πόλις ὀρθουμένη, THC.
2, 60, une ville prospère ; ὁ στρατηγὸς πλεῖστ' ἂν ὀρθοῖτο, THC.
3, 30, la plupart du temps le général peut réussir ; τὸ ὀρθούμενον, THC.
4, 18, la bonne marche (des affaires), le succès ;
2 être juste, vrai, fondé, HDT.
7, 103 ; 3 maintenir dans la droite voie : τὸν πατέρα, PLAT.
Lach. 181 a, le nom de son père, soutenir la bonne réputation
ou l’honneur de son père.
Étym. ὀρθός.
'
Bailly 2020 Hugo Chávez Gérard Gréco, André Charbonnet, Mark De Wilde, Bernard Maréchal & contributeurs / Licence Creative Commons Attribution - Pas d'Utilisation Commerciale - Pas de Modification — « CC BY-NC-ND 4.0 »
LSJ
set straight, in height, set upright, set up one fallen or lying down, raise up, τὸν δ’ αἶψ’ ὤρθωσεν Ἀπόλλων Il. 7.272 ; χερσὶ λαβὼν ὤρθωσε 23.695, v. infr. II. 1 ; ὀρθοῦν κάρα, πρόσωπον, E. Hipp. 198 (anap.), Alc. 388 (so in Med., οὔατα ὀρθώσασθαι Q.S. 4.511) ; of buildings, raise up, rebuild, E. Tr. 1161 ; πολὺ τοῦ τείχους X. HG 4.8.10; generally, build, raise, Ζηνὸς ὀρθῶσαι βρέτας τρόπαιον E. Ph. 1250; ἔρυμα λίθοις καὶ ξύλοις Th. 6.66; — Pass., to be set upright, ἕζετο δ’ ὀρθωθείς he sat upright, Il. 2.42, etc. ; ὀρθωθεὶς δ’ ἄρ’ ἐπ’ ἀγκῶνος 10.80 ; ὠρθοῦθ’ ὁ τλήμων ὀρθὸς ἐξ ὀρθῶν δίφρων S. El. 742 ; ὀρθούμενοι ἐξιέναι X. Cyr. 8.8.10, cf. 1.3.10 ; simply, rise from one΄s seat, stand up, A. Eu. 708, S. Ph. 820 ; rise up, ὀρθωθεὶς εὐνῆθεν A.R. 2.197. in direction, make straight, τὰ διεστραμμένα τῶν ξύλων Arist. EN 1109b7, cf. X. Mem. 3.10.15 ; ὀρθώσατ’ ἐκτείνοντες ἄθλιον νέκυν E. Hipp. 786 ; — Pass., ἢν τόδ’ ὀρθωθῇ βέλος if this dart go straight, S. Ph. 1299 ; παρὰ στάθμην… ὀρθοῦται κανών Id. Fr. 474. metaph (from signf. 1.1) raise up, restore to health or happiness, ἐκ κακῶν ἄνδρας ὀρθοῦσιν… κειμένους Archil. 56.2 ; ψυχῆς τελεότης σκήνεος μοχθηρίην ὀρθοῖ Democr. 187 ; ὧδε ποιήσας ὀρθώσεις σεωυτόν Hdt. 3.122, cf. A. Th. 229 (lyr.), S. OC 394, etc. ; ὀ. βίον Id. OT 39 ; ὀ. ὕμνον raise it as a monument of glory, Pi. O. 3.3, cf. I. 1.46 ; also, exalt, honour, Σικελίαν, οἶκον, Id. N. 1.15, I. 6 (5).65 ; make famous, Id. P. 4.60, cf. Pl. La. 181a ; ὀρθοῦν τὸν ὑπτιάζοντα λόγον restore it to vigour, Hermog. Id. 2.1. (from signf. 1.2) guide aright, γνώμην A. Ag. 1475 (lyr.) ; πόλλ’ ἁμαρτὼν οὐδὲν ὤρθωσας φρενί Id. Supp. 915 ; ὀ. ἀγῶνας, ξυμφοράς, bring them to a happy end, Id. Ch. 584, Eu. 897 ; τὰ… πόλεος θεοὶ… σείσαντες ὤρθωσαν πάλιν S. Ant. 163 ; τύχη τέχνην ὤρθωσεν Men. Mon. 495, cf. 625 ; — Pass., of actions or persons acting, succeed, prosper, ἢν ἡ διάβασις μὴ ὀρθωθῇ Hdt. 1.208; στρατηγὸς πλεῖστ’ ἂν ὀρθοῖτο Th. 3.30, cf. 42 ; ὀρθοῦνται τὰ πλείω ib. 37 ; τὸ ὀρθούμενον success, Id. 4.18 ; of persons and places, to be safe and happy, flourish, S. Ant. 675, Antipho 5.7, Th. 2.60 ; of words and opinions, to be right, be true, οὕτως ὀρθοῖτ’ ἂν ὁ λόγος Hdt. 7.103 ; ὀρθοῦσθαι γνώμην E. Hipp. 247 (anap.); ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κρυπτὸς ὀρθοῦται λόγος it lies with the messenger to set right a secret message, A. Ch. 773 (κυπτὸς v.l. ap. Sch. Il. 15.207, i.e. to straighten a crooked message). Pass., ὀρθουμένων if all goes well, A. Eu. 772. intr., use the nominative case (opp. πλαγιάζω), Hermog. Id. 1.3, 9.
Liddell-Scott-Jones, Greek-English Lexicon (9th ed., 1940)
Pape
1) gerade in die Höhe richten, aufrichten ; den Gefallenen, τὸν δ' αἶψ' ὤρθωσεν Ἀπόλλων, Il. 7.272 ; emporrichten, ὀρθωθεὶς δ' ἄρ' ἐπ' ἀγκῶνος, 10.80 ; ἕζετο δ' ὀρθωθείς, 2.42, 23.235 ; übertr. ὕμνον, Pind. Ol. 3.3 ; πολλάκι δ' ἐν κακοῖσιν τὸν ἀμήχανον ὀρθοῖ, Aesch. Spt. 211 ; οἶκον, Eum. 721 ; med. ὀρθοῦσθαι, sich aufrichten, erheben, 678 ; ὠρθοῦθ' ὁ τλήμων ὀρθὸς ἐξ ὀρθῶν δίφρων, Soph. El. 732 ; ὀρθοῦτε κάρα, Eur. Hipp. 198 ; πρόσωπον, Alc. 389 ; – übertr. aufrecht erhalten, zu Macht, Ansehen, Ehren bringen, Σικελίαν, Pind. N. 1.15 ; ὀρθώσαντες οἶκον, I. 5.61, vgl. P. 4.60 ; αὐτοῦ ὀρθώσαις ἀρετάν, verherrlichend, I. 3.56 ; τῷ γὰρ σέβοντι συμφορὰς ὀρθώσομεν, wir werden sein Geschick erhöhen, Aesch. Eum. 857 ; νομίζει θ' ἧμιν ὀρθῶσαι βίον, Soph. O.R. 39 ; Ggstz von ὄλλυμι, O.C. 395 ; von πίπτειν, 396 ; πόλιν, Ant. 167 ; vgl. μὴ Τροίαν ποτὲ πεσοῦσαν ὀρθώσειεν, Eur. Troad. 1161 ; ὀρθώσεις σεαυτόν, Her. 5.222 ; ὀρθοῖ πᾶν τὸ σῶμα, Plat. Tim. 90b ; τὴν πατρίδα, Lach. 181b ; ὀρθοῦσθαι, geradestehen, Xen. Cyr. 1.3.10 ; σῶμα ὀρθούμενον, im Ggstz von κυρτούμενον, Mem. 3.10.15 ; – einrichten, einsetzen, ἀγῶνας, Aesch. Ch. 577 ; Ζηνὸς ὀρθῶσαι βρέτας, Eur. Phoen. 1256 ; ἔρυμα, errichten, Thuc. 6.66.
2) in gerade Richtung bringen, gerade machen ; οἱ τὰ διεστραμμένα ξύλα ὀρθοῦντες, Arist. eth. 2.8 ; richtig machen, νῦν δ' ὤρθωσας στόματος γνώμην, du sprachst einen wahren Spruch, Aesch. Ag. 1454 ; οὐδὲν ὤρθωσας φρενί, Suppl. 893 ; pass., Eum. 742, ἐν ἀγγέλῳ γὰρ κρυπτὸς ὀρθοῦται λόγος, ist richtig angebracht, Ch. 762 ; ἢν τόδ' ὀρθωθῇ βέλος, Soph. Phil. 1283, wenn es gerade geht, nicht fehlt ; ὀρθοῦσθαι γνώμαν, Eur. Hipp. 247 ; οὕτω ὀρθοῖτ' ἂν ὁ λόγος, so möchte die Rede richtig sein, Her. 7.103 ; ὁ στρατηγὸς πλεῖστ' ἂν ὀρθοῖτο, Thuc. 3.30, vgl. 3.42, 6.9 ; in späterer Prosa, wie κατορθόω, πάλιν ὠρθώθη τὰ πράγματα, Pol. 29.11.12 ; ἁμαρτίαν, Arr. Cyn. 26.4 ; – τὸ ὀρθούμενον, der glückliche Erfolg, Thuc. 4.18 ; vgl. ἢν ἡ διάβασις μὴ ὀρθωθῇ, Her. 1.208.
Pape, Griechisch-deutsches Handwörterbuch (3. Aufl., 1914)
TBESG
1. to set straight :
2. in height, to set upright, set up one fallen or lying down, raise up , (Iliad by Homer); ὀρθοῦν κάρα, πρόσωπον (Euripides):—;of buildings, to raise up, rebuild , or, generally, to erect, build up , (Euripides):—;Pass. to be set upright , (Iliad by Homer), etc.: simply to rise from one's seat, stand up , (Aeschulus Tragicus)
3. in line, to make straight , (Aristotle Philosopher):—; Pass., ἢν τόδ᾽ ὀρθωθῆι βέλος if this dart go straight , (Sophocles Tragicus)
4. metaphorically (from signf. I) to raise up, restore to health, safety, happiness , (Herdotus Historicus), etc.:—;also to exalt, honour , (Pindar)
5. (from signf. II) to guide aright , (Aeschulus Tragicus); ὀρθ. ἀγῶνας to bring to a happy end , (Aeschulus Tragicus); ὀ. βίον (Sophocles Tragicus):—;Pass. to succeed, prosper , (Herdotus Historicus), etc.; τὸ ὀρθούμενον success , (Thucydides):—;of words and opinions, to be right, true , (Herdotus Historicus); ἐν ἀγγέλωι κρυπτὸς ὀρθοῦται λόγος a secret message is rightly sent by messenger, not by letter, (Aeschulus Tragicus)
6. in Pass. also, to be upright, deal justly , (Aeschulus Tragicus) (ML)
Translators Brief lexicon of Extended Strongs for Greek based on Abbot-Smith, A Manual Greek Lexicon of the New Testament (1922) (=AS), with corrections and adapted by Tyndale Scholars