Bailly
ή, όν :
I en parl. de pers. bon
dans tous les sens : 1 probe, honnête, OD.
22, 415 ; 2 courageux, viril, IL.
2, 366 ; etc. ; OD.
16, 263 ; 3 noble, de noble race, SOPH.
Ant. 38, Ph. 96 ; EUR.
Andr. 772 ; p. anal. en parl. de chevaux de race, IL.
23, 348 ; p. suite, de nobles sentiments, généreux, OD.
17, 66 ; ἐ. εἴς τινα, SOPH.
El. 24, fidèle envers qqn ;
4 riche, HÉS.
O. 212 ; τὰ ἐσθλά, OD.
10, 523 ; PD.
P. 8, 103, les biens ;
5 habile : ἔν τινι, IL.
15, 283, en qqe ch. ;
avec l’inf. OPP.
C. 1, 298, à faire qqe ch. ;
6 sensé, sage, prudent, IL.
2, 272, etc., OD.
17, 66 ; HÉS.
O. 284 ; joint à πυκινὴ βουλή, IL.
9, 76 ; II en parl. de choses : 1 efficace, utile (
parole, IL.
1, 108 ; remède, IL.
11, 831) ; ἐσθλόν ἐστι,
avec l’inf. IL.
24, 301, il est bon de,
etc. ; 2 heureux, favorable,
en parl. de présages, OD.
24, 311 ; de songes, OD.
19, 547 ; d’événements, de sentiments, etc. PD.
P. 4, 175 ; O. 2, 21 ; SOPH.
O.C. 1502 ; EUR.
I.A. 609 ; τὸ ἐ. IL.
24, 530 ; OD.
15, 488 ; PD.
O. 12, 17, le bonheur ;
3 précieux (biens, richesses,
etc.) IL.
9, 330 ; OD.
2, 312 ; 12, 347, etc.
• Cp. -ότερος, ANTH. 9, 156 ; • Sup. -ότατος, ANTH. 6, 240.
➳ Mot poét. ; en prose seul. CHRYSIPP. (PLUT. M. 441 b) ; XÉN. Cyr. 1, 59 ; LUC. Syr. 19. — Dor. ἐσλός, ά, όν, PD. ll. cc.
Bailly 2020 Hugo Chávez Gérard Gréco, André Charbonnet, Mark De Wilde, Bernard Maréchal & contributeurs / Licence Creative Commons Attribution - Pas d'Utilisation Commerciale - Pas de Modification — « CC BY-NC-ND 4.0 »
LSJ
ή, όν, Aeol. ἔσλος Sappho 28, Alc. 96 ; Dor. ἐσλός, ά, όν, Pi. P. 8.73, etc. (never in B.); Arc. ἑσλός Inscr.Olymp. 266 (v BC) ; Comp. and Sup. -ότερος, -ότατος, AP 9.156 (Antiphil.), 6.240 (Phil.) ; — poet. Adj., = ἀγαθός, good of his kind, ἐ. ἐν σταδίῃ Il. 15.283 ; later c. inf., A.R. 1.106, etc. ; hence of persons, brave, stout, ἐσθλὸν ἐνὶ προμάχοισι Il. 4.458, etc. ; opp. δειλός, Hes. Op. 214 ; noble, opp. κακός, οὔ τινα γὰρ τίεσκον… οὐ κακὸν οὐδὲ μὲν ἐ. Od. 22.415 ; πένιχρος οὐδεὶς πέλετ’ ἔσλος οὐδὲ τίμιος Alc. 49 ; τόκηες Id. Supp. 25.12 ; εἴτ’ εὐγενὴς πέφυκας εἴτ’ ἐσθλῶν κακή S. Ant. 38 ; ἐσθλοῦ πατρὸς παῖς Id. Ph. 96 ; ἀπ’ ἐσθλῶν δωμάτων E. Andr. 772 (lyr.), etc. ; of horses, wellbred, Il. 23.348. morally good, faithful, φίλος S. OT 611 ; εἰς ἡμᾶς γεγώς Id. El. 24 ; τινι Naumach. ap. Stob. 4.23.7 ; κύνα ἐσθλὴν ἐκείνῳ, πολεμίαν τοῖς δύσφροσιν A. Ag. 608. like ἐΰς and φίλος, weakened almost to a possess. pron., ἐσθλὸν ἀνεψιὸν ἐξεναρίξας Il. 16.573, cf. 5.469, Od. 3.379. of things, good of their kind, φάρμακα, κτήματα, κειμήλια, Il. 11.831, Od. 2.312, Il. 9.330, etc. of mind, qualities, etc., νόος Od. 7.73 ; βουλή Il. 9.76 ; ἔπος 1.108 ; κλέος 5.3, Pi. P. 4.175 ; freq. in neut. pl., μυρί’… ἐσθλὰ ἔοργε Il. 2.272 ; ἔσθλ’ ἀγορεύοντες, κακὰ δὲ φρεσὶ βυσσοδόμευον Od. 17.66 ; ἔσλων ἢ κάλων Sappho 28, cf. Supp. 2.4.
fortunate, lucky, ὄρνιθες Od. 24.311 ; ὕπαρ 19.547 ; χάρματα Pi. O. 2.19 ; γάμοι E. IA 609 ; τύχη S. OC 1506 ; ἀράσαντο πάμπαν ἔσλα τῷ γάμβρῳ Sappho 51.4 ; ἐσθλόν, τό, good luck, prosperity, opp. κακόν, Il. 24.530 ; παρὰ καὶ κακῷ ἐσθλὸν ἔθηκεν Od. 15.488 ; ἐσλὸν βαθύ Pi. O. 12.12. Subst. ἐσθλά, τά, goods, πυρὴν ἐμπλησέμεν ἐσθλῶν Od. 10.523 ; εἴ τις ἐσλὰ πέπαται Pi. P. 8.73. ἐσθλόν [ἐστι] c. inf., it is good, expedient to…, Il. 24.301 ; also pl., οὐ γὰρ ἐσθλὰ… κερτομέειν Archil. 64. — Poet. word, used by X. Cyr. 1.5.9, Chrysipp. Stoic. 3.60, Luc. Syr. D. 19 (Ion.), etc.
Liddell-Scott-Jones, Greek-English Lexicon (9th ed., 1940)
Pape
dor. ἐσλός, Pind., wie ἀγαθός, gut, tüchtig in seiner Art, brav, edel, von Hom. an bes. bei Dichtern gebräuchlich. Gew. von Menschen, tapfer, Ggstz κακός, Il. oft, ἔν τινι, tüchtig in Etwas, 15.283 ; von Heerführern u. Fürsten, auch von dem Sauhirten, Od. 16.557 ; θηρητήρ, ἀγορητής, ἡγεμών, jeder tüchtig in seiner Art ; Πέλοψ, Pind. N. 2.21 ; κῆρυξ, ἄγγελος, Ol. 13.96, P. 4.278 ; von Helden, Aesch. Pers. 31, 313 ; übertr., δωμάτων κύνα ἐσθλήν, der treue Wächter des Hauses, Ag. 594 ; φίλον ἐσθλόν Soph. O.R. 311 ; ἀνήρ Aj. 1324 u. öfter ; bes. vom Edlen, Ggstz κακός, Phil. 96, Ant. 38 ; Eur. u. sp.D., auch c. inf., Ap.Rh. 1.106, 3.917 u. sonst ; bei Plat. nur in Dichterstellen ; sonst noch Xen. Cyr. 1.5.9 ; Luc. Dea Syr. 15 u. Plut. – Ueber die Abstufungen des Begriffs vgl. ἀγαθός, mit dem es auch die Bdtg des Reichen gemein hat ; Hes. O. 214. – Von edlen Rossen, Il. 23.348. – Von Dingen u. Zuständen, νόος, νόημα, μένος, βουλή, φάτις u. ä., gut, was seinem Zweck entspricht ; φάρμακα, wirksame Heilmittel ; ὄρνιθες, Glück bedeutende, Od. 24.311 ; ὕπαρ 19.547 ; κλέος Pind. P. 4.175 ; χάρματα Ol. 2.21 ; ἀλεὴς ὕπνος ἐσθλός Soph. Phil. 847 ; τύχη O.C. 1502 ; γάμοι Eur. I.A. 609 ; φῆμαι Hel. 1298. Neutr. τὸ ἐσθλόν, das Glück, Il. 24.530 ; auch ἐσθλόν mit dem inf., es hilft, nützt, 24.301 ; τὰ ἐσθλά, Güter, Od. 10.523 ; so bei Folgdn oft, πολλῶν γὰρ ἐσθλῶν τὴν ὄνησιν εἱλόμην Aesch. Ag. 341 ; λόγῳ μὲν ἐσθλά, τοῖσι δ' ἔργοισι κακά Soph. O.C. 768 ; Eur. u. sp.D. – Den Kompar. ἐσθλότερος hat Antiphil. 10 (IX.156); den superl., βασιλῆος ἐσθλοτάτου, Philp. 47 (VI.240).
Pape, Griechisch-deutsches Handwörterbuch (3. Aufl., 1914)