GRC

ἐπιτείνω

download
JSON

Bailly

ἐπι·τείνω (f. -τενῶ) : tr. :
   I étendre sur : ξύλα ἐπὶ γέφυραν ἐπ. HDT. 1, 186, placer des traverses de bois pour la construction d’un pont ; ἐπ. ὑπὲρ τάφρου, HDT. 4, 201, étendre sur un fossé ;
   II tendre (p. opp. à ἀνιέναι) :
      1 au propre : ἐπ. τόξον, PLUT. Educ. lib. 13 ; χορδάς, PLAT. Lys. 209 b ; λύραν, PLUT. M. 9 c, tendre un arc, des cordes, les cordes d’une lyre ; p. anal. τὴν φωνήν, τὸν φθόγγον, ARSTT. Physiogn. 2, 14, tendre la voix, le son, càd. les rendre plus aigus ;
      2 fig. tendre, faire se raidir, d’où exciter : ἐπ. τινὰ ποιεῖν τι, XÉN. Hipp. 1, 13, pousser qqn à faire qqe ch. ; au pass. être en état de tension, d’où être fortement atteint : τῷ πυρετῷ, HPC. 1154 h ; ὑπὸ νόσων, PLAT. Phæd. 86 c, par la fièvre, par les maladies ; avec un part. souffrir vivement de, etc. LUC. D. mer. 9, 4 ; en parl. de l’intelligence, de l’âme, se tendre fortement, s’appliquer à ; ἐπιταθέντες ταῖς εὐνοίαις, POL. 17, 16, 3, s’étant appliqués à marquer leurs dispositions bienveillantes ; ἐπιτεταμένοι τοῖς βιϐλίοις, LUC. Ind. 17, adonnés aux livres ;
      3 donner de l’intensité, de la force, accroître, augmenter (p. opp. à ἀνιέναι) PLAT. Leg. 645 d, Rsp. 498 b ; ARSTT. Pol. 5, 8, 10 ; au pass. se tendre, s’élever, en parl. de prix, DÉM. 1290, 17 ; devenir intense, prendre de la force, s’accroître, en parl. d’une maladie, HPC. 133 h ; de passions, POL. 15, 27, 1 ; de famine, PLUT. Cam. 28, etc. ; ἐπ. εἴς τι, XÉN. Cyr. 7, 5, 82, faire effort vers qqe ch., en vue de qqe ch. ;
      4 prolonger, d’où au pass. se prolonger, durer, XÉN. Lac. 2, 5 ; TH. H.P. 7, 10, 3.

Impf. itér. ἐπιτείνεσκον, HDT. 1, 186.

Bailly 2020 Hugo Chávez Gérard Gréco, André Charbonnet, Mark De Wilde, Bernard Maréchal & contributeurs / Licence Creative Commons Attribution - Pas d'Utilisation Commerciale - Pas de Modification — « CC BY-NC-ND 4.0 »

LSJ

Ion. iterat. ἐπιτείνεσκον Hdt. 1.186 ; pf. -τέτακα PTeb. 19.6 (ii BC): — stretch upon or over, ξύλα ἐπὶ τὴν γέφυραν Hdt. l.c. ; ὑπὲρ [τάφρης] Id. 4.201; — Hom. only in Pass., ἐπὶ νὺξ ὀλοὴ τέταται δειλοῖσι βροτοῖσι Od. 11.19 ; ἐπὶ πτόλεμος τέτατό σφιν Il. 17.736.
stretch as on a frame, tighten, screw up, esp. of musical strings, ἐ. τὰς χορδάς Pl. Ly. 209b ; ὥσπερ λύραν ἐ. ἕως ἂν ἁρμόσῃ Macho 2.9; — Pass., χορδαὶ ἐπιτεινόμεναι Arist. Pr. 920b3, cf. GA 787b13, Pl. Phd. 98c. of sounds, raise them to a higher pitch, ἐ. τὸν φθόγγον καὶ ὀξὺ φθέγγεσθαι Arist. Phgn. 807a15, cf. 806b27 (Pass.) ; of pitch accent, Phld. Po. 2.18 (Pass.). metaph, increase in intensity, augment, heighten, ἡδονάς Pl. Lg. 645d ; τὰ τιμήματα ἐ. ἢ ἀνιέναι Arist. Pol. 1308b4 ; τὰ [τῆς ψυχῆς] γυμνάσια Pl. R. 498b ; ἐ. [τὴν πολιτείαν] Arist. Pol. 1309b33, cf. 1301b17 (Pass.), Rh. 1360a25 (Pass.) ; ἐ. τὴν κρᾶσιν make it stronger, Plu. 2.677f ; heighten by contrast, τὰ φωτεινὰ καὶ λαμπρὰ τοῖς σκιεροῖς καὶ σκοτεινοῖς ἐ., of painters, ib. 57c ; τῇ γλυκύτητι τοῦ νουθετοῦντος ἐ. τὸ πικρὸν… τῆς νουθεσίας ib. 67b ; abs., exert oneself greatly, D. 56.13, Arist. EN 1138b23 ; strain matters to an extreme, Id. Pol. 1293a26; — Pass., εἰ ἐπιτείνοιντο δυσκατάποτοι if their difficulty in swallowing increases, Archig. ap. Gal. 12.976 ; so in pf. part. Pass., intensified, ταραχή Epicur. Ep. 1 p. 30U. ; ἐπιτίμησις Phld. Ir. p. 72 W. ; impers., ἐπιτείνεται increase arises, Arist. Cael. 289a3. intr., increase, of fevers, Hp. Coac. 114 ; ἐπέτεινε ὁ λιμός Plu. Cam. 28 ; of motion, Arist. Ph. 238a5. intr., rise, of price, PTeb. 8.17 (iii BC).
urge on, incite, τινὰ ποιεῖν τι X. Eq. Mag. 1.13 ; τινὰ ἵνα… PFay. 112.5 (i AD) ; ἐ. ἑαυτόν exert himself, Plu. Alex. 40.
expedite, τὰ πράγματα PTeb. 19.6 (ii BC). Pass., suffer more intensely, τῷ πυρετῷ Hp. Epid. 5.50 ; simply, to be tormented, racked, ὑπὸ νόσων Pl. Phd. 86c ; then generally, to be tortured, ζηλοτυπῶν Luc. DMeretr. 9.4.
to be on the stretch, screwed up to the uttermost, αἱ τιμαὶ ἐπετέταντο prices were ΄screwed up΄, D. 56.24, cf. Men. Eph. ap. J. AJ 9.14.2 ; πολλαπλασίως ταῖς εὐνοίαις ἐπιταθέντες Plb. 18.16.3. ἐ. τινί to be passionately devoted to, Parth. 23.1 ; also of things, ἐ. [βιβλίοις] Luc. Ind. 27 ; εἴς τι D.S. 1.37.
hold out, last, endure, ἐπιταθῆναι πλείω χρόνον, of men, X. Lac. 2.5, cf. Thphr. HP 7.10.3.
Liddell-Scott-Jones, Greek-English Lexicon (9th ed., 1940)

Pape

(τείνω),
1) darauf, darüber spannen, bei Hom. in tmesi, ἐπὶ νὺξ ὀλο ἡ τέταται δειλοῖσι βροτοῖσιν Od. 11.19, vgl. Il. 17.736 ; ἐπιτείνεσκε ἐπὶ τὴν γέφυραν ξύλα, legte darüber, Her. 1.186 ; ὑπὲρ τάφρου 4.201. Gew.
2) anspannen, eine Saite, Ggstz ἀνιέναι, Plat. Lys. 209b ; τὰ τόξα καὶ τὰς λύρας ἀνίεμεν ἵνα ἐπιτεῖναι δυνηθῶμεν Plut. educ.lib. 13 ; τὴν φωνήν, = ὀξὺ φθέγγεσθαι, Arist. Physiogn. 2. – Uebertr., anstrengen, ἑαυτόν, wie das pass., Plut. Alex. 40 ; steigern, τὰς ἡδονὰς ἡ τῶν οἴνων πόσις ἐπιτείνει Plat. Legg. I.645d, öfter ; μᾶλλον ἐπιταθὲν τοῦ δέοντος Rep. III.410d ; ἐπιτείνει καὶ ἀνίησι Arist. Eth. 6.1 ; τὰ τιμήματα Pol. 5.8 ; ἐπιταθέντας ταῖς εὐνοίαις, vom erhöhten Wohlwollen, Pol. 17.16.3 ; absolut, ἔτι μᾶλλον ἐπέτεινεν, wie wir sagen : er spannte die Saiten noch höher, Dem. 56.13 ; ἐπέτεινεν ὁ λιμός, die Hungersnot stieg, Plut. Cam. 28 ; ἡ ὀργή Pol. 15.27.1 ; vom Fieber, Hippocr.
Pass. sich anstrengen, εἰς ἀνδραγαθίαν Xen. Cyr. 7.5.82, wie Arist. Pol. 4.6 auch das act. braucht ; – ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ σίτου πλείω χρόνον ἐπιταθῆναι, längere Zeit damit auskommen, reichen, Xen. Lac. 2.5.
Pape, Griechisch-deutsches Handwörterbuch (3. Aufl., 1914)
memory