GRC

πίμπλημι

download
JSON

Bailly

'(impf. ἐπίμπλην, f. πλήσω, ao. ἔπλησα, pf. inus. ; pass. ao. ἐπλήσθην, pf. πέπλησμαι) :
      1 remplir : avec double rég. (acc. de la chose qu’on remplit ; gén. et postér. dat. de la chose avec laquelle on remplit) : τράπεζαν ἀμϐροσίης, OD. 5, 93, une table d’ambroisie ; πήρην σίτου, OD. 17, 411, une besace de provisions de bouche ; ὄμμα δακρύων, SOPH. El. 906, des yeux de larmes ; postér. avec le dat. : δακρύοισι π. Ἑλλάδ' ἅπασαν, EUR. Or. 1363, remplir toute la Grèce de larmes ; avec un seul rég. : π. σκύφον, HÉS. fr. 271, 2 Merkelbach-West ; ἀγγεῖα, PLAT. Gorg. 493 a, remplir une coupe, des vases ; π. κρατῆρα κακῶν, ESCHL. Ag. 1397, remplir un cratère de maux ; τινὰ μένεος, IL. 13, 60, qqn de courage ; φρένας θάρσευς, IL. 17, 573, l’âme de hardiesse ; au pass. être plein, rempli de : ἀνδρῶν τε καὶ ἵππων, IL. 21, 16, d’hommes et de chevaux ; ὕδατος, IL. 21, 300, d’eau, en parl. d’une plaine inondée ; δακρυόφιν, OD. 4, 705, de larmes, en parl. des yeux ; μένεος, IL. 1, 104 ; OD. 4, 662, etc. de courage ; avec le dat. : δακρύμασι, ESCHL. Pers. 133 ; δάκρυσι, THC. 7, 75, de larmes ;
      2 remplir, couvrir, obstruer : μυχοὺς λιμένος, IL. 21, 23, le fond d’un lac, en parl. de poissons ;
      3 fig. rassasier, combler : ὄψιν, EUR. Cycl. 146, rassasier ses yeux (d’un spectacle) ; αἱμάτων πλησθῆναι, SOPH. Ant. 121, être rassasié de sang ; ἡδονῶν πλησθῆναι, PLAT. Rsp. 442 a, être rassasié de plaisirs ;

Moy. (prés. πίμπλαμαι, ao. ἐπλησάμην) ;
   I tr.
      1
remplir pour soi : δέπας οἴνοιο, IL. 9, 224, se remplir une coupe de vin ; ou avec le dat. OD. 14, 112 ; νῆας, OD. 14, 87, équiper des navires pour soi ;
      2 rassasier : θυμὸν ἐδητύος ἠδὲ ποτῆτος, OD. 17, 603, ou abs. π. θυμόν, OD. 19, 198, rassasier son cœur de nourriture et de boisson ;
   II intr. se remplir, NIC. Th. 176.

Act. prés. impér. πίμπλη, ATT. ; πίμπλα, XÉNARQ. (ATH. 426 b) ; sbj. 3 sg. épq. πιμπλῇσι, HÉS. O. 301. Ao. homér. sans augm. πλῆσα, IL. 13, 60, etc. ; OD. 17, 411, etc. Pass. impf. 3 pl. épq. πίμπλαντο, IL. 1, 104 ; ao. 3 pl. épq. πλῆσθεν, IL. 17, 211 ; OD. 4, 705 ; pf. 3 pl. πεπλήαται, SIM. AM. fr. 31 ; ao.2 épq. 3 sg. πλῆτο, IL. 21, 16, etc. ; 3 pl. πλῆντο, OD. 8, 57. Moy. ao. opt. 3 pl. πλησαίατο, OD. 19, 198. En prose, on emploie de préférence le composé ἐμπίπλημι.

Étym. R. indo-europ. *pleh₁-, remplir, cf. πλέως, πλήρης, πολύς, lat. plērus, plērīque ; pour la format. cf. πίμπρημι.

'
Bailly 2020 Hugo Chávez Gérard Gréco, André Charbonnet, Mark De Wilde, Bernard Maréchal & contributeurs / Licence Creative Commons Attribution - Pas d'Utilisation Commerciale - Pas de Modification — « CC BY-NC-ND 4.0 »

LSJ

in pres. and impf. formed like ἵστημι ; Aeol. 3 pl. πίμπλεισι Alc. Supp. 25.3; Ep. 3 sg. subj. πιμπλῇσι Hes. Op. 301; imper. πίμπλη cj. in Xenarch. 3, ἐμπίμπλη Ar. Av. 1310; part. πιμπλάς Pl. R. 586b; but nom. pl. fem. πιμπλεῖσαι Hes. Th. 880; impf. 3 pl. ἐπίμπλασαν X. An. 1.5.10; other tenses from πλήθω (which in pres. and impf. is intr.); fut. πλήσω E. Hipp. 692, (ἀνα-) Od. 5.302; aor. ἔπλησα E. Med. 905, etc. ; Ep. πλῆσα Il. 13.60, al. ; pf. πέπληκα (ἐμ-) Pl. Ap. 23e, Ly. 204d; — Med., fut. πλήσομαι (ἐμ-) Arat. 1121, App. Syr. 7; aor. ἐπλησάμην Il. 9.224, etc. ; — Pass., fut. πλησθήσομαι Ev. Luc. 1.15, Charito 5.5, Him. Or. 23.14, (ἐμ-) E. Hipp. 664, Isoc. 6.69; also πεπλήσομαι Porph. Abst. 1.16; aor. ἐπλήσθην Il. 20.156, etc. ; Ep. 3 pl. πλῆσθεν 17.211, Od. 4.705; pf. πέπλησμαι Babr. 60, (ἐμ-) Pl. R. 518b, 3 pl. πεπλήαται Semon. 31 A, πέπληνται Hp. Flat. 8; also shortd. form πλῆνται Parm. 1.13; aor.2 ἐπλήμην, Ep. 3 sg. and pl. πλῆτο, πλῆντο, Il. 17.499, Od. 8.57, Parm. 12.1; ἐνέπλητο Ar. V. 911, 1304; imper. ἔμπλησο ib. 603; opt. ἐμπλῄμην, -ῇτο, Id. Ach. 236, Lys. 235; part. ἐμπλήμενος Id. V. 424, 984, etc. — In the compd. ἐμπίμπλημι (more freq. in Prose) the second μ is sts. dropped, as ἐμπίπλημι ; but returns with the augm., as in ἐνεπίμπλασαν ; cf. πίμπρημι :
fill, c. gen. rei, fill full of…, τράπεζαν ἀμβροσίης Od. 5.93; πήρην σίτου καὶ κρειῶν 17.411; π. τινὰ μένεος, θάρσευς φρένας, Il. 13.60, 17.573; καλάμης τὸ πλοῖον Hdt. 1.194; π. κρητῆρα κακῶν A. Ag. 1398; πίμπλημ’ ὄμμα δακρύων S. El. 906; δακρύων ἔπλησεν ἐμέ filled me full of tears, E. Or. 368; c. dat. rei, fill with…, ἰαχῇ τε φόβῳ τε πάσας πλῆσαν ὁδούς Il. 16.374; δακρύοις Ἑλλάδ’ ἅπασαν ἔπλησεν E. Or. 1363 (lyr.); simply, fill, ἰχθύες… πιμπλᾶσι μυχούς Il. 21.23, cf. 14.35, Hes. Op. 411, Pl. Grg. 494a; π. μέλος A. Fr. 57.4; abs., πίμπλη σὺ μὲν ἐμοί (sc. τὴν κύλικα) Xenarch. 3.
fill full, satisfy, glut, E. Cyc. 146, etc.
fill, discharge an office, A. Ch. 361 (dub.). Med., fill for oneself, or what is one΄s own, πλησάμενος οἴνοιο δέπας having filled himself a cup of wine, Il. 9.224, cf. Od. 14.112, etc. ; π. νῆας load ships, ib. 87; π.… θυμὸν ἐδητύος ἠδὲ ποτῆτος fill up, satiate one΄s desire with…, 17.603; ματρόθεν δυσώνυμα λέκτρ’ ἐπλήσω S. OC 528 (lyr.); πεδία πίμπλασθ’ ἁρμάτων fill the plain full of your chariots, v.l. in E. Ph. 522. Pass., to be filled, be full of, τῶν… ἐπλήσθη πεδίον Il. 20.156; πλῆτο ῥόος… ἵππων τε καὶ ἀνδρῶν 21.16; ὄσσε δακρυόφι πλῆσθεν Od. 4.705, etc. ; μένεος… φρένες… πίμπλαντο Il. 1.104; πλῆσθεν… μέλε’ ἐντὸς ἀλκῆς 17.211; ἀλκῆς πλῆτο φρένας… ib. 499; ἀϋτῆς… ἐπλήσθη στέγος E. Heracl. 646; rarely c. dat., λέκτρα δ’ ἀνδρῶν πόθῳ πίμπλαται δακρύμασι A. Pers. 134 (lyr.); δάκρυσι τὸ στράτευμα πλησθέν Th. 7.75.
to be filled, satisfied, have enough of a thing, αἱμάτων γένυσιν πλησθῆναι S. Ant. 121; π. τῆς νόσου ξυνουσίᾳ to be wearied of it by being with it, Id. Ph. 520; ἡδονῶν Pl. R. 442a, etc. of females, become pregnant, Arist. HA 576b29, 578b32. (Cf. Skt. piparti ΄fill΄, pūrṇá-, Lat. plenus, Goth. fulls, etc. ΄full΄.)
Liddell-Scott-Jones, Greek-English Lexicon (9th ed., 1940)

Pape

fut. usw. werden von πλήθω (s. unten, u. vgl. πλέος, πλήρης) gebildet, πλήσω, πέπλησμαι, ἐπλήσθην ; aor. synkop. med. mit passiv. Bdtg ἐπλήμην, Hom. πλῆτο, πλῆντο, opt. πλῄμην oder πλείμην, Ar. Ach. 236, imperat. πλῆσο (wegen des Ausfalls des μ der Reduplication s. ἐμπίπλημι);
vollmachen, anfüllen ; c. acc., ἰχθύες φεύγοντες πιμπλᾶσι μυχοὺς λιμένος, Il. 21.23 ; gewöhnlich τί τινος, Etwas womit, z.B. τράπεζαν ἀμβροσίης πλήσασα, nachdem sie den Tisch mit Ambrosia angefüllt hatte, Od. 5.93 ; τάχα κεν φεύγοντες ἐναύλους πλήσειαν νεκύων, Il. 16.72 ; ἀμφοτέρω πλῆσεν μένεος, Il. 13.60, u. öfter in ähnlichen Verbindungen. – Im med. für sich füllen, πλησάμενος δ' οἴνοιο δέπας, Il. 9.224, πλησάμενος δ' ἄρα θυμὸν ἐδητύος ἠδὲ ποτῆτος, Od. 17.603, 19.198, nachdem er seine Eßlust gestillt, sich an Speise und Trank gesättigt hatte ; – pass., μένεος δὲ μέγα φρένες πίμπλαντο, Il. 1.104, ὄσσε δ' ἄρα σφέων δακρυόφιν πίμπλαντο, Od. 20.349, wie τὼ δέ οἱ ὄσσε δακρυόφιν πλῆσθεν, d.i. ἐπλήσθησαν, Il. 17.696 ; u. eben so im aor. synkop., ἀλκῆς καὶ σθένεος πλῆτο φρένας, 17.499, πλῆτο ῥόος ἐπιμὶξ ἀνδρῶν τε καὶ ἵππων, 21.16, u. öfter. – Eben so Tragg. u. in Prosa : τοσῶνδε κρατῆρ' ἐν δόμοις κακῶν ὅδε πλήσας ἀραίων, Aesch. Ag. 1371 ; aber auch c. dat., λέκτρα δ' ἀνδρῶν πόθῳ πίμπλαται δακρύμασιν, Pers. 131 ; χαρᾷ δὲ πίμπλημ' εὐθὺς ὄμμα δακρύων, Soph. El. 894 u. öfter ; πρίν ποθ' ἁμετέρων αἱμάτων γένυσιν πλησθῆναι, sättigen, Ant. 121 ; u. im med., μητρόθεν δυσώνυμα λέκτρ' ἐπλήσω ; O.C. 532 ; πεδία πίμπλασθ' ἁρμάτων, Eur. Phoen. 525 ; οὐδὲ τὸ στέγον ἑαυτῶν πιμπλάντες, Plat. Rep. IX.586b ; λήθης τε καὶ κακίας πλησθεῖσα, Phaedr. 248c ; Sp., χῶρος δίψης ἀεὶ πιμπλάμενος, Luc. Nigr. 16 ; Plut. u. A.
Pape, Griechisch-deutsches Handwörterbuch (3. Aufl., 1914)
memory