'(f. δύσω [ῡ], ao.2 ἔδυν et pf. δέδυκα au sens intr.) :
      1 s’enfoncer, se plonger : θαλάσσης κόλπον, IL. 18, 140, ὑπὸ κῦμα, IL. 18, 145 ; de même en prose ; ἐς θάλατταν, HDT. 8, 8, plonger dans le sein de la mer, sous les flots, dans la mer ; γαῖαν, IL. 6, 19 ; κατὰ γῆς, PLAT. Tim. 25 d, Phæd. 113 c ; ou δόμον Ἄϊδος εἴσω, IL. 3, 322 ; 7, 131, ou εἰς Ἀΐδαο, OD. 12, 383, descendre sous terre, dans la demeure d’Hadès, càd. mourir ; δύσκεν εἰς Αἴαντα, IL. 8, 271, il se jeta sous (le bouclier d’) Ajax (pour s’abriter) ; particul. en parl. des astres, se plonger (dans la mer) càd. se coucher, IL. 18, 241 ; OD. 13, 35, etc. ; πρὸ δύντος ἡλίου, HDT. 7, 149 ; πρὸ ἡλίου δύντος (vulg. δύνοντος) DÉM. 197, 7, avant le coucher du soleil ; fig. βίου δύντος, ESCHL. Ag. 1123, au déclin de la vie ;
      2 p. ext. pénétrer dans, en gén. (avec ou sans idée de s’enfoncer de haut en bas, de descendre) : πόλιν, OD. 7, 18 ; ἐς δόμους, EUR. H.f. 873, entrer dans une ville, dans une maison ; p. anal. πόλεμον, IL. 14, 63 ; μάχην, IL. 6, 185, se précipiter au combat, se jeter dans la mêlée ; en parl. de choses : βέλος εἰς ἐγκέφαλον δῦ, IL. 8, 85, le trait s’enfonça dans sa cervelle ; πᾶν εἴσω ἔδυ ξίφος, IL. 16, 340, l’épée s’enfonça tout entière ; ἀκίδες δεδυκυῖαι διὰ φλεϐῶν, PLUT. Crass. 25, aiguilles enfoncées dans les veines ; fig. κάματος γυῖα δέδυκε, IL. 5, 811, la fatigue envahit ses membres ; ἐν (adv.) δέ οἱ ἄχος ἦτορ δῦν', OD. 18, 348, etc. la douleur pénétra son cœur ; Μελέαγρον ἔδυ χόλος, IL. 9, 553, la colère envahit le cœur de Méléagros ; κρατερή ἑ λύσσα δέδυκεν, IL. 9, 239, une rage violente pénétra dans son âme ;
      3 p. anal. se revêtir de (litt. entrer dans) : χιτῶνα, IL. 18, 416, se revêtir d’une tunique ; τεύχεα, IL. 6, 340, se revêtir de ses armes ;

Moy. δύομαι (f. δύσομαι, etc. v. ci-dessous) :
      1 plonger dans, en parl. des astres : δύσετό τ’ ἠέλιος, OD. 2, 388, le soleil se plongea dans les flots ; δύεται ἥλιος, HDT. 4, 181, le soleil se couche ; δυομένῳ ἡλίῳ, XÉN. An. 2, 2, 8, (avec) le coucher du soleil ;
      2 p. suite, pénétrer dans, entrer dans : ἐν τεύχεσσι δ. OD. 24, 496, entrer dans son armure, se revêtir de son armure ; d’où avec l’acc. se revêtir de : χιτῶνα δύσασθαι, IL. 23, 739, se revêtir d’une tunique ; χροῒ ἔντεα δ. IL. 9, 596 ; δ. τεύχεα περὶ χροΐ, IL. 13, 241, se couvrir le corps, les deux épaules de son armure ; fig. δύσεο ἄλκην, IL. 19, 36, arme-toi de force, de courage.

➳ Dans les inscr. att. on rencontre seul. δύομαι non δύνω CIA. 2, 600, 11 (300 av. J.C.) etc. (Meisterh. p. 142, 22). Act. Fut. δύσω, IL. 2, 261. — Ao.1 ind. 3 pl. ἔδυσαν [ῡ] OD. 14, 341 ; inf. δῦσαι, IL. 5, 435 ; 13, 182. Ao.2, 3 sg. poét. δῦ (dans l’IL. 4 fois, 8, 85, etc.) ou ἔδυ (IL. 14 fois) ; 2 pl. ἔδυτε [ῡ] OD. 24, 106 ; 3 pl. ἔδυν, IL. 4, 222 ; 11, 263 ; ou ἔδυσαν, IL. 18, 145 ; OD. 14, 341 ; 3 duel ἐδύτην, IL. 6, 19 ; 10, 254 et 272. Impér. δῦθι, IL. 16, 64 ; 3 sg. δύτω, IL. 14, 377 ; 2 pl. δῦτε, IL. 18, 140. Subj. δύω, ῃς, ῃ. Opt. 3 sg. δύη (p. *δυίη) OD. 18, 348 ; 20, 286. Inf. δῦναι, épq. δύμεναι, IL. 6, 185, 411 ; 14, 63 ; 19, 313. Part. δύς, δύντος (v. ci-dessus) ; acc. δύντα, IL. 19, 308 ; duel δύντε, OD. 22, 201. — Impf. itér. 3 sg. δύσκεν, IL. 8, 271. — Pf. 3 sg. δέδυκεν, IL. 5, 811 ; 9, 239 ; OD. 12, 93 ; inf. dor. δεδυκεῖν [ῡ] THCR. Idyl. 1, 102. — Moy. Prés. 3 sg. δύεται, IL. 5, 140. — Impf. 3 pl. δύοντο, IL. 15, 345 ; OD. 24, 496 ; 3 duel δυέσθην, OD. 22, 114. — Fut. δύσομαι, OD. 12, 382 ; 2 sg. épq. δύσεαι, IL. 9, 231 ; att. δύσει, PLAT. Leg. 905 ; 3 pl. δύσονται, IL. 7, 298 ; inf. δύσεσθαι, OD. 7, 18. — Ao.1, 3 pl. sans augm. δύσαντο, IL. 23, 739 ; opt. 3 pl. δυσαίατο (-οίατο Bkk.) IL. 18, 376. — Ao. épq. 3 sg. ἐδύσετο, IL. 3, 328 ; 21, 515, ou δύσετο, IL. 7, 465 ; impér. 2 sg. δύσεο, IL. 16, 129 ; 19, 36 ; OD. 17, 276 ; part. δυσόμενος, OD. 1, 24. — [ῠ au prés. et à l’impf. act. et moy. ; ῡ au sbj. ao.2 δύω, IL. 6, 340 ; 7, 193 ; 17, 186 ; 22, 99 et 125 ; δύῃς, IL. 9, 604 ; δύῃ, IL. 11, 194, 209 ; 17, 455].

Étym. R. indo-europ. *deu-, entrer ; cf. δύνω.

'

sbj. ao.2 de δύω.

v. δύο.

(v. infr.), δύνω ; causal Tenses, cause to sink, sink, plunge in; pres. only in Thphr. HP 5.44.8 οὐκ ἐν ἴσῳ βάθει πάντα δύοντες τῆς θαλάσσης ; aor.1 ἔδυσα (ἐξ-) Od. 14.341; cf. the compds. ἀπο, ἐκ-, ἐν-, κατα-δύω. non-causal, get or go into, c. acc. ; pres. δύω (v. 1.4); more freq. δύνω Il. 17.202, Hes. Op. 616, S. Ph. 1331, etc. ; Ep. impf. δῦνον Il. 11.268; aor. ἔδυνα Batr. 245, part. δύνας Plb. 9.15.9, Paus. 2.11.7, Ael. VH 4.1, but ἔδυσα Ev. Marc. 1.32, etc. ; more freq. Med. δύομαι Il. 5.140, E. Rh. 529 (lyr.), etc. (also in Att. Inscrr., as IG2². 1241); impf. ἐδυόμην Pl. Plt. 269a; Ep. δύοντο Il. 15.345; fut. δύσομαι [υ] 7.298, E. El. 1271; aor. ἐδυσάμην A.R. 4.865, (< ἀπό) Nic. Al. 302; Ep. 3 pl. δύσαντο Il. 23.739, opt. δυσαίατο prob. in 18.376 (Prose and Com. in Compds.); Hom. mostly uses the Ep. forms ἐδύσεο, ἐδύσετο, imper. δύσεο 19.36, Hes. Sc. 108, part. δυσόμενος (in pres. sense) Od. 1.24, Hes. Op. 384; more freq. aor. ἔδυν (as if from Δῦμι) Il. 11.63, etc. ; 3 dual ἐδύτην [υ] 10.254; 1 pl. ἔδυμεν S. Fr. 367; ἔδυτε Od. 24.106; ἔδυσαν, Ep. ἔδυν Il. 11.263; Ion. 3 sg. δύσκεν 8.271; imper. δῦθι, δῦτε, 16.64, 18.140; subj. δύω [υ] 6.340, 22.99, but δύῃ [υ] Hes. Op. 728; Ep. opt. δύη [υ] (for δυίη) Od. 18.348; inf. δῦναι Il. 10.221, Att., Ep. δύμεναι [υ] 14.63, ἐκδῦμεν 16.99; part. δύς, δῦσα, Hdt. 8.8; pf. δέδυκα Il. 5.811, Sappho 52, Pl. Phd. 116e; Dor. inf. δεδυκεῖν [υ] Theoc. 1.102; — Pass., fut. and aor. δυθήσομαι, ἐδύθην [υ], and a pf. δέδυμαι only in compds., v. ἀπο, ἐκ-, ἐν-δύω. [υ in δύω in pres. and impf. Act. and Med., Hom. ; but A.R. has δῡομαι, δῡετο 1.581, part. δῡόμενος ib. 925, Call. Epigr. 22; δύεται Nonn. D. 7.286; ἐκδέδυκας AP 5.72 (Rufin.).]
of Places or Countries, enter, make one΄s way into, in Hom. the most freq. use, εἰ… κε πύλας καὶ τείχεα δύω (aor.2) Il. 22.99; πόλιν δύσεσθαι Od. 7.18; ἔδυ νέφεα plunged into the clouds, of a star, Il. 11.63; δῦτε θαλάσσης εὐρέα κόλπον plunge into the lap of Ocean, 18.140; γαῖαν ἐδύτην went beneath the earth, i.e. died, 6.19, cf. 411, etc. ; πόλεμον δύμεναι plunge into…, 14.63; θεῖον δύσονται ἀγῶνα 7.298; ἐδύσετο οὐλαμὸν ἀνδρῶν 20.379; δύσεο δὲ μνηστῆρας go in to them, Od. 17.276; rarely in Trag., αἰθέρα δ. S. Aj. 1192 (lyr.), cf. E. El. 1271. in Ep. less freq. with Preps., ἔδυν δόμον Ἄϊδος εἴσω Il. 11.263; δύσομαι εἰς Ἀΐδαο Od. 12.383; ἐς πόντον ἐδύσετο 5.352; δέρτρον ἔσω δύνοντες 11.579; δύσεθ’ ἁλὸς κατὰ κῦμα Il. 6.136; ὑπὸ κῦμα θαλάσσης αὐτίκ’ ἔδυσαν 18.145; κατὰ σταθμοὺς δύεται slinks into the fold, 5.140; καθ’ ὅμιλον ἔδυ Τρώων 3.36 (rarely c. gen., κατὰ σπείους κοίλοιο δέδυκεν Od. 12.93); πάϊς ὡς ὑπὸ μητέρα δύσκεν εἰς Αἴαντα he got himself unto Ajax, i.e.
got behind his shield, Il. 8.271; βέλος δ’ εἰς ἐγκέφαλον δῦ ib. 85; ἀκίδες δεδυκυῖαι διὰ φλεβῶν Plu. Crass. 25; in Prose and Trag. mostly with a Prep. (but δυόμενοι abs., diving, Th. 7.25), δῦναι ἐς θάλασσαν Hdt. 8.8; ἐς ἄντρον A. Fr. 261; ἁρμὸν… πρὸς αὐτὸ στόμιον S. Ant. 1217; κατὰ βάθος Pl. Lg. 905a; κατὰ τῆς γῆς Id. Phd. 113c, etc. abs., εἴσω ἔδυ ξίφος the sword entered his body, Il. 16.340; δύνει ἀλοιφή sinks in (where however βοείην may be supplied), 17.392; — Med., δύου πάλιν Ar. V. 148. of Sun and Stars, sink into [the sea], set, ἠέλιος μὲν ἔδυ Il. 18.241, cf. Od. 3.329, etc. ; ἔδυ φάος ἠελίοιο 13.35; δύσετό τ’ ἠέλιος 2.388, cf. Il. 7.465, etc. ; ἀελίω δύντος Sappho Supp. 25.8; so Βοώτης ὀψὲ δύων late-setting Boötes, Od. 5.272; δείελος ὀψὲ δύων Il. 21.232; [σελαναία] δύεν Bion Fr. 8.6; πρὸ δύντος ἡλίου Hdt. 7.149; πρὸ ἡλίου δύντος D. 15.22; δυσόμενος Ὑπερίων (to mark the West) Od. 1.24; ἐδύετο εἰς τόπον [ὁ ἥλιος] Pl. Plt. 269a; πρὸς δύνοντος ἡλίου towards the West, A. Supp. 255; metaph, βίου δύντος αὐγαί Id. Ag. 1123 (lyr.); ἔδυ πρόπας δόμος ib. 1011 (lyr.); δεδυκὸς ζῆν live in retirement, Pl. Lg. 781c. of clothes and armour, get into, Ἀρήϊα τεύχεα δ. Il. 6.340, etc. ; κυνέην δ.
put on one΄s helmet, 5.845; δῦ δὲ χιτῶν’ 18.416; metaph, εἰ μὴ σύ γε δύσεαι ἀλκήν if thou wilt not put on strength, 9.231; so ἀνάγκας ἔδυ λέπαδνον A. Ag. 218 (lyr.); hence, trans., put on, ἀμφ’ ὤμοισιν ἐδύσετο τεύχεα Il. 3.328, etc. ; ὤμοιϊν… τεύχεα δῦθι 16.64; χιτῶνα περὶ χροΐ… δῦνεν Od. 15.61; χρυσὸν… ἔδυνε περὶ χροΐ Il. 8.43. rarely abs. with a Prep., ὅπλοισιν ἔνι δεινοῖσιν ἐδύτην 10.272, cf. A.R. 1.638; ἐς τεύχεα δύντε Od. 22.201. of sufferings, passions, and the like, enter, come over or upon, κάματος… γυῖα δέδυκεν Il. 5.811; ὄφρ’ ἔτι μᾶλλον δύη ἄχος κραδίην Od. 18.348; ἦτορ δῦν’ ἄχος Il. 19.367; ὀδύναι δῦνον μένος 11.272; κρατερὴ δέ ἑλύσσα δέδυκε madness is come over him, 9.239; δῦ μιν Ἄρης Ares, i.e. the spirit of war, filled him, 17.210; μιν ἔδυ χόλος 19.16.

v. δύο.

einhüllen, versenken, vgl. induere, Curtius Grundz. d. Griech. Etymol. 2.205, fut. δύσω, aor. ἔδῡσα, perf. δέδῡκα, perf. pass. δέδῡμαι, aor. pass. ἐδῡθην ; fast nur in Komposs.; häufig auch als simpl. das depon.

s. δύο.