οῦ (ὁ) :
A subst. :
   I propr. qui travaille pour le public, p. opp. à ἰδιώτης, PLAT. Pol. 298 c, Ion 531 c ; d’où :
      1 dans Homère tout homme qui exerce une profession (devin, médecin, ouvrier en bois, OD. 17, 383 ; héraut, OD. 19, 135) ;
      2 postér. tout homme qui exerce une profession manuelle (cordonnier, PLAT. Gorg. 467 d ; pâtissier, HDT. 7, 31 ; cf. ATH. 172 a ; médecin pratiquant, praticien, HPC. V. med. 8 ; PLAT. Conv. 186 d ; p. opp. aux médecins savants, ARSTT. Pol. 3, 11, 11 ; sculpteur, PLAT. Rsp. 529 e) ; abs. οἱ δημιουργοί, ARSTT. fr. 346, 347 ; PLUT. Thes. 25, la classe des artisans, à Athènes ;
      3 p. ext. celui qui produit, qui crée, en gén. : δ. λόγων, ESCHN. 84, 36 ; νόμων, ARSTT. Pol. 2, 12, 1, artisan de discours, de lois ; κακῶν, EUR. fr. 32, artisan de maux ; σοφίας, PLAT. Theag. 125 a ; ἀρετῆς, ARSTT. Pol. 7, 9, 7, artisan de sagesse, de vertu ; avec un suj. de chose : πειθοῦς δ. ἡ ῥητορική, PLAT. Gorg. 453 a, l’art de parler qui produit la persuasion ; particul. en parl. de la divinité, le créateur du monde, XÉN. Mem. 1, 4, 9 ; LUC. Nigr. 22 ; postér. le Créateur de l’univers, NT. Hebr. 11, 10 ; ou dans la philosophie néo-platonicienne, l’ordonnateur du monde (ἐξ ὄντων) p. opp. au créateur (ἐξ οὐκ ὄντων) propr. dit, PHIL. 1, 632 ; HERM. Poem. 5, 1 ; 6, 8 ; CLÉM. 1, 1113 b, etc. ;
   II démiurge, premier magistrat des États du Péloponnèse et en gén. des États doriens, THC. 5, 47 ; PHILIPP. (DÉM. 280, 3) ; en parl. du chef de la Ligue achéenne, POL. 24, 5, 16 ;
B adj. ὄρθρος δημιοεργός (v. ci-dessous) HH. Merc. 98, le point du jour qui appelle l’homme au travail.

➳ Épq. δημιοεργός, HOM. HH. HPC. ll. cc.

Étym. δήμιος, ἔργον.

Ep. δημιοεργός (also Hdt. 7.31 codd.), ὁ, one who works for the people, skilled workman, handicraftsman (opp. ἰδιώτης, Pl. Plt. 298c, Prt. 327c, Ion 531c), Od. 17.383, 19.135; ἐχάλκευσε ξίφος… ᾍδης δ. ἄγριος S. Aj. 1035; of medical practitioners, Hp. VM 1, Pl. Smp. 186d; but opp. scientific physicians (< ἀρχιτεκτονικοί), Arist. Pol. 1282a3; of sculptors, Pl. R. 529e; of confectioners and cooks, Hdt. 7.31, Men. 518.12 (fem.), Antiph. 225, Alexandr.Com. 3; μέλιτος δ., of the bee, Jul. Or. 8.241a; οἱ δ.
the artisan class at Athens, Arist. Ath. 13.2, Plu. Thes. 25; opp. πολιτικοί, Pl. Ap. 23e; δαμιουργοί, = πόρναι, Hsch. metaph, maker, ἡ μαντικὴ φιλίας θεῶν καὶ ἀνθρώπων δ. Pl. Smp. 188d; νόμων, πολιτείας, Arist. Pol. 1273b32; λόγων Aeschin. 3.215; δ. κακῶν author of ill, E. Fr. 1059.7; πειθοῦς δ. ἡ ῥητορική Pl. Grg. 453a; ἀρετῆς Id. R. 500d, Arist. Pol. 1329a21; ἐναργείας Demetr. Eloc. 215; ὄρθρος δημιοεργός morn that calls man to work, h.Merc. 98.
creator, producer, νυκτός τε καὶ ἡμέρας Pl. Ti. 40c; οὐρανοῦ Id. R. 530a; esp. in later philosophy, the Creator of the visible world, Demiurge, [Philol.] 21, Hp. Ep. 23, Ph. 1.632, etc. ; ὁ νοῦς ἀπεκύησε ἕτερον νοῦν δ. Corp.Herm. 1.9; also name for μονάς, Theol.Ar. 5.24; as Adj., δ. λόγος creative reason, Syrian. in Metaph. 7.27. in many Greek states, title of a magistrate, Th. 5.47 (Mantinea), Epist. Philipp. ap. D. 18.157 (Peloponnesus), Plb. 23.5.16 (Achaean League), etc. ; — Dor. δαμιωργός, IG 12(3).174 (Astypalaea); δαμιουργός, ib. 4.679 (Hermione); δαμιοργός, ib. 5(1).1390.116 (Andania, i BC); δαμιεργός, ib. 12(3).168 (Astypalaea); — Ion. δημιοργός, ib. 12(7).241 (Amorgos), Michel 368.1 (Samos). — In Arist. Pol. 1275b29 there is a play upon the double meaning. as a priestly title, δ. θεᾶς Ῥώμης BGU 937.9 (iii AD).

ep. u. ion. δημιοεργός, von δήμιος und ἔργον, ἔρδω, mit Digamma, δημιοϜεργός, vgl. ὀβριμοεργός, ἐντεσιεργός : Einer der öffentliche, dem ganzen Volke nützliche Geschäfte treibt. Bei Homer zweimal, Versausgang οἳ δημιοεργοὶ ἔασιν : Od. 17.383 werden als solche genannt μάντις, ἰητὴρ κακῶν, τέκτων δούρων, θέσπις ἀοιδός, Od. 19.135 κήρυκες. – Folgende : Handwerker, Isae. 6.33 ; Kuchenbäcker, Her. 7.31 ; vgl. Ath. IV.172a, ἡ δημ., mit Bspln aus Men. u. Antiphan. also nach Poll. 3.41, EM. u. Ael. Dion. bei Eust. eigtl. attisch ; ὑποδημάτων Plat. Gorg. 467d ; Aerzte, Gorg. 455b, Symp. 186d, τέχνης Aesch. 1.97 ; Kunstverständiger, Ggstz ἰδιώτης, Plat. Polit. 298c, Ion 531c. Bildhauer, Rep. VII.529e. Uebh. Verfertiger von etwas, Soph. Aj. 1014 ; λόγων Aesch. 3.215 ; πειθοῦς δ. ἡ ῥητορική Plat. Gorg. 453 ai ὠφελείας Charm. 175a ; σοφίας Theag. 125a u. öfter ; ἀρετῆς Arist. Pol. 7.8 ; Schöpfer, θεὸς κόσμου δ. Xen. Mem. 1.4.7 ; Luc. Nigr. 22 ; vgl. Cic. N.D. 1.8. – Bei den Peloponnesiern u. Doriern die höchste obrigkeitliche Person, Thuc. 5.47 ; Dem. 18.157 ; Pol. 24.5 ; vgl. Müllers Dorier II.S. 241 ; δᾱμιωργός, Inscr. 4.

δημιουργός, -οῦ, ὑ
(< δῆμος, ἔργον), [in LXX: 2Ma.4:1 * ;]
__1. one who works for the people.
__2. Univ., an author, builder, maker; the maker of the world (Xen., Mem., I, 4, 9, al.), Heb.11:10.†
SYN.: κτίστης, creator, τεχνίτης, craftsman, designer. In He, l.with, τ. has reference to the plan, δ. to its execution. (AS)