ūsus | ūsusfructus (noun M) : utor
* The use or using of any thing, in the widest sense (cf.: consuetudo, mos).
* Lit.
* In gen.
* Transf.
* In partic.
* Use, enjoyment,fruition: et usu rerum necessarium et dignitate spoliatum iri,Caes. B. G. 7, 66: tantumque nobis in nostrum privatum usum, quantum ipsi superesse posset, remitteret,Cic. Rep. 1, 8, 13: cave sis ne tu te usu perduis (i. e. ex usu tui),lose control of yourself,Plaut. Am. 2, 2, 225 Ussing ad loc.
* Use, practice, exercise: tantum usu cottidiano et exercitatione efficiunt, uti, etc.,Caes. B. G. 4, 33: quod adsiduus usus uni rei deditus et ingenium et artem saepe vincit,Cic. Balb. 20, 45: cum rerum magnarum tractatio atque usus cum illarum artium studiis et cognitione conjungitur,id. Rep. 3, 3, 5: ad eam doctrinam, quam suo quisque studio adsecutus esset, adjungeretur usus frequens,id. de Or. 1, 4, 15: docuit nos longa vita ususque rerum maximarum,id. ib. 2, 50, 204: usu quidem in re publicā rerum maximarum facile omnis viceris,id. Rep. 1, 23, 37.
* Use, experience, discipline, skill acquired by practice (cf. experientia): Da. O Geta, provinciam Cepisti duram. Ge. Mi usus venit, hoc scio, i. e. I have found it so by experience, Ter. Phorm. 1, 2, 23 (al. usu venit; v.infra, II. C. 2.): vir tali prudentiā, etiam usu atque exercitatione praeditus,Cic. Clu. 31, 84: res posita in usu militari,id. Imp. Pomp. 10, 28: usum in re publicā magnum habere,id. Phil. 10, 2, 6: magnum in re militari usum habere, Caes B G. 1, 39; id. B. C. 2, 34: non recusare se, quin nullius usus imperator existimaretur,id. ib. 3, 45: nullo usu rei militaris percepto,id. B. G. 6, 40; id. B. C. 3, 84: usu nauticarum rerum ceteros antecedunt,id. B. G. 3, 8: ne usu manuque reliquorum opinionem fallerent,id. B. C. 3, 86: et Marius aut belli usum aut studia volgi amissurus,Sall. J. 84, 3; cf. id. ib. 89, 6: dantur duo usu sapientiāque praestantes,Nep. Timoth. 3, 2: seris venit usus ab annis,Ov. M. 6, 29: tum foeda clades, Romanisque usu incognita,Flor. 2, 2, 23. —Personified: adiciam quod me docuit usus, magister egregius,experience,Plin. Ep. 1, 20, 12: usum et esse et haberi optimum dicendi magistrum,id. ib. 6, 29, 4.
* Use, habit, usage, custom, practice: usum loquendi populo concessi: scientiam mihi reservavi,Cic. Or. 48, 160: dicendi omnis ratio in medio posita communi quodam in usu,id. de Or. 1, 3, 12: neque quem usum belli haberent, aut quibus institutis uterentur,Caes. B. G. 4, 20: (vitulos) ad studium atque usum formabis agrestem,Verg. G. 3, 163: est omnino Capitoni in usu claros viros colere,it is his custom,Plin. Ep. 1, 17, 3: populum auctoritate suā ad usum frugalitatis revocavit,Just. 20, 4, 5: ab his Galli usum vitae cultioris didicerunt,id. 43, 4, 1: at horum recitatio usu jam recepta est,Plin. Ep. 7, 17, 3: cadent vocabula, si volet usus,Hor. A. P. 71.
* In jurid. lang.
* Usus et fructus, usus fructusque, and more frequently in one word, , the use and enjoyment of property belonging to another, usufruct: usus enim ejus fundi et fructus testamento viri fuerat Caesenniae,Cic. Caecin. 7, 19: sibi horum usus fructusque contingat,Sen. Ep. 73, 9: rem nobis eripit casus, usum fructumque apud nos relinquit,id. ib. 98, 11: usumfructum omnium bonorum suorum Caesenniae legat, ut frueretur una cum filio,Cic. Caecin. 4, 11; cf.: ususfructus est jus alienis rebus utendi fruendi, salvā rerum substantiā,Dig. 7, 1, 1; v. the entire title, usufructu: dominus proprietatis alii usumfructum in jure cedere potest, Gai inst. 2, 30 sqq.; 2, 86; Ulp. Fragm. 15, 3.
* Intercourse, familiarity, association, intimacy, society (cf.: consuetudo, conversatio): domesticus usus et consuetudo,Cic. Rosc. Am. 6, 15: quocum mihi est magnus usus,id. Fam. 7, 32, 1; 9, 25, 2: conjunctus magno usu familiaritatis,id. ib. 13, 52: in tanto usu nostro tantāque amicitiā,id. Planc. 2, 5: inter nosmet ipsos vetus usus intercedit,id. Fam. 13, 23, 1: ut insinuaret se in quam maxime familiarem usum, Liv. 40, 21, 11: recens praestat nec longo cognitus usu,Ov. Tr. 3, 5, 9: natio nullo commercio colens mutuos usus,Curt. 7, 3, 5: neminem in usu habes nisi tibi dilectum,Plin. Pan. 88.—Hence
* In the connection usus et auctoritas, or without the copula, usus auctoritas; v. auctoritas; and cf. Rein, Röm. Privatr. p. 144 sq.
* Use, practice, reality (opp. species): ut (liberi) in usum boni sint et in speciem populo,Plaut. Most. 1, 2, 42: illam alteram (partem Numidiae) specie quam usu potiorem Adherbal possedit,Sall. J. 16, 5: ut non in usum sic ad speciem imperii,Flor. 3, 13, 4.
* In mal. part., Tib. 1, 9, 55; Ov. R. Am. 357.
* Use, usefulness, value, utility, benefit, profit, advantage: levis fructus, exiguus usus,Cic. Rep. 1, 17, 26: (arborum) consectio magnos usus affert ad navigia facienda,id. N. D. 2, 60, 152: propter lini inopiam atque ejus usus inscientiam,Caes. B. G. 3, 13: naves factae subito ex umidā materiā non eundem usum celeritatis habebant,capacity, fitness,id. B. C. 1, 58: natis in usum laetitiae scyphis Pugnare,service,Hor. C. 1, 27, 1: aurum cogere humanos in usus,id. ib. 3, 3, 51: pater, si das hujus mihi nominis usum,Ov. M. 2, 36: nescis, quo valeat numus? quem praebeat usum?Hor. S. 1, 1, 73: quidve ad amicitias, usus rectumne trahat nos,id. ib. 2, 6, 75: neque quisquam omnium libidini simul et usui paruit,Sall. C. 51, 2: plures quam quot satis in usum erant ignes,Liv. 36, 10, 12: servos quos domum quis ducet suo usu,Dig. 50, 16, 203: cicuta quoque venenum est ... ad multa tamen usus non omittendi,Plin. 25, 13, 95, § 151.—In partic., usui or ex usu esse, to be of use, service, or benefit, to be useful, serviceable, advantageous, or profitable: esse usui civitati, ea, quae sunt usui ad armandas naves,Caes. B. G. 5, 1; id. B. C. 1, 19; Liv. 3, 33, 5; cf.: (Satrius) fuit et mihi et Quinto fratri magno usui in nostris petitionibus,Cic. Att. 1, 1, 3: magno usui rei publicae esse,id. Phil. 10, 11, 26; Caes. B. G. 3, 14: bono usui esse,Plaut. Curc. 4, 2, 15: peritos legum ad condenda nova jura usui fore credebant,Liv. 3, 33, 5: declararent, utrum proelium ex usu esset necne,Caes. B. G. 1, 50; so, ex usu esse,Cic. Tusc. 4, 7, 14; Plin. 25, 13, 110, § 175: ad omnia haec magis opportunus nec magis ex usu tuo Nemo'st,Ter. Eun. 5, 9 (8), 47.
* Use, occasion, need, want, necessity: non te instruere domum tuam voluerunt in provinciā, sed illum usum provinciae supplere,Cic. Verr. 2, 4, 5, § 9: quae belli usus poscunt, suppeditare,Liv. 26, 43, 7: illuc euntium, quā quemque suorum usuum causae ferrent,id. 6, 25, 9.
* Usus est, or usus venit, there is need, it is necessary, becomes requisite.
* A fit occasion or opportunity to be used.
* Absol.: egomet mihi fero, quod usu'st,Plaut. Merc. 5, 2, 13: ubicumque usus siet,id. Bacch. 4, 4, 9; and, with ellipsis of subst. verb: dico ut usus fieri,id. As. 2, 2, 109: si quando usus esset,Cic. Off. 1, 26, 92: Me. Mihi sic est usus: tibi ut opus facto'st, face. Ch. An cuiquam est usus homini, se ut cruciet? Me. Mihi, Ter. Heaut. 1, 1, 28 sq.; cf.: ut equites Pompeianorum impetum, cum adesset usus, sustinere non possent,Caes. B. C. 3, 84, 4.
* Usus venit (not in Cic.): si quis usus venerit, Meminisse ego hanc rem vos volo,Plaut. Cist. 1, 2, 28: quom ad praetorem usus veniet, id. Poen. 3, 4, 17; id. Bacch. 2, 3, 129: si usus vene rit,id. Merc. 3, 1, 20: non usus veniet, spero,Ter. Heaut. 3, 2, 42: ut, si usus veniat, suum quisque locum teneat,if occasion should arise,Caes. B. G. 7, 80.
* With ut: nunc ad me ut veniat usu'st Acroteleutium,Plaut. Mil. 4, 3, 39; cf. Ter. Heaut. 1, 1, 28 supra.
* With gen.: alii offerunt se, si quo usus operae sit,Liv. 26, 9, 9.
* With abl.: ubi usus veniat contra consertā manu,Plaut. Mil. 1, 1, 3.
* Usus est or adest, an occasion or opportunity offers: de ceteris studiis alio loco dicemus, si usus fuerit,Cic. Tusc. 4, 3, 5.
* Esp.: usu venit, it happens, occurs, befalls, chances: nam quid homini potest turpius, quid viro miserius aut acerbius usu venire?Cic. Quint. 15, 49; Cic. Verr. 2, 5, 39, § 101: si id culpa senectutis accideret, eadem mihi usu venirent,id. Sen. 3, 7: idem solet in demonstratione usu venire,id. Inv. 1, 10, 14; 1, 54, 104: quod item in poëmatis, in picturis usu venit,id. Off. 3, 3, 15: hoc illud eis usu venire solet, ut, etc.,id. Ac. 2, 11, 35: cum praesertim mihi usu venturum non arbitrarer, ut, etc.,id. Fam. 3, 8, 6: et, id quod usu venerat, Eumolpidas demigravit, actually occurred (however strange), Nep. Alcib. 4, 5: id quod numquam antea usu venerat,id. ib. 6, 3: praemeditatus, quid sibi esset usu venturum,Auct. Her. 2, 5, 8: Caesar biduum in iis locis moratus, quod haec de Vercingetorige usu ventura opinione perceperat,Caes. B. G. 7, 9: usu venire ut abhorreant, etc.,Cic. Fin. 1, 3, 8.—Separated or in a reversed order: non venit idem usu mihi quod tu tibi scribis,Cic. Att. 7, 26, 1: quod cuipiam Thraco venisse usu fabula est,Gell. 19, 12, 6: quid, quod usu memoria patrum venit, ut, etc.,Cic. de Or. 1, 40, 183.

ūsus, a, um, Part. of utor.